Uzależnienie od telefonu komórkowego

Uzależnienie od telefonu komórkowego

W dzisiejszych czasach telefony komórkowe stały się powszechnością. Szybki postęp w rozwoju nowych technologii pozwolił na stworzenie sprzętu łączącego w sobie funkcjonalność kilku (dotychczas niezależnych) urządzeń. Obecnie „komórek” używamy już nie tylko w celach komunikacyjnych, ale również zastępujemy nimi: latopy, tablety, różnego rodzaju odtwarzacze muzyczne czy czytniki e-booków. Czy zatem ich permanentna obecność w naszym życiu może „uzależniać”? Odpowiedź jest oczywista – Tak.

Definicja

Uzależnienie od telefonu komórkowego zaliczane jest do kategorii uzależnień behawioralnych. Jest ono zatem rodzajem nawyku kontynuowania i powtarzania zachowań pomimo doświadczania w ich wyniku negatywnych skutków zdrowotnych i społecznych. Kluczowym elementem każdego uzależnienia jest utrata kontroli – zachowanie, które początkowo podejmowane było w konkretnym celu (zrelaksowania się, pogrania w gry, napisania wiadomości sprawdzenia poczty elektronicznej itp.) po pewnym czasie staje się koniecznością lub przymusem.

Czynniki ryzyka

  •  młody wiek – osoby młodsze chętniej sięgają po nowe technologie (w porównaniu do osób starszych), dlatego też wśród nich odnotowuje się najwięcej przypadków uzależnienia tego typu; ponadto w młodym wieku zdolność do samokontroli dopiero się rozwija (a więc jest mniejsza niż w starszym wieku), co sprawia, iż osoby młode uzależniają się szybciej;
  • czas użytkowania – im więcej czasu poświęca się używaniu telefonu komórkowego,tym łatwiej i szybciej codzienne „używanie” zamienia się w nałóg i uzależnienie;
  • ograniczenia fizyczne – zmiany w funkcjonowaniu organizmu zależne od wieku (np. sprawność wzroku i słuchu, zdolności manualne) również wpływają na to, iż osoby młodsze chętniej sięgają po telefony komórkowe niż osoby starsze;
  • preferencje zależne od płci – nie stwierdzono różnic płciowych w zakresie częstotliwości korzystania z telefonów komórkowych, co nie zmienia faktu, iż kobiety i mężczyźni używają ich w odmiennych celach (Kobiety – spędzają więcej czasu pisząc wiadomości, sprawdzając pocztę internetową oraz przeglądając portale społecznościowe, podczas gdy Mężczyźni częściej używają komórek do grania w gry internetowe);
  • poziom edukacji i praca – większe ryzyko uzależnienia od internetu zaobserwowano u osób o niższym wykształceniu oraz u osób bezrobotnych;
  • zamożność – adolescenci pochodzący z tak zwanych „zamożnych rodzin” spędzają więcej czasu używając telefonów komórkowych niż ich mniej zamożni rówieśnicy;
  • negatywne emocje – nadmierne korzystanie z telefonu komórkowego może być próbą radzenia sobie z negatywnymi emocjami, środkiem zaradczym na doświadczanie stresu, samotności, niepokoju, obniżonego nastroju;
  • fobia społeczna – wyższe prawdopodobieństwo uzależnienia od telefonu komórkowego stwierdzono również u osób wykazujących wyższy poziom lęku związanego z interakcjami społecznymi;
  • zaniżona samoocena – osoby z obniżoną samooceną odczuwają większą presję społeczną, co czyni ich bardziej podatnymi na angażowanie się w uzależnieniowe zachowania;
  • impulsywność – zdolność samoregulacji jest kontrolowana przez emocje i procesy automatyczne sterowane przez impulsy. Brak lub zaniżona samokontrola prowadzi do różnego rodzaju problemów z zachowaniem i z adaptowaniem się do otoczenia – m.in. nadmiernej impulsywności, działaniem „pod wpływem chwili”, podejmowaniem ryzykownych zachowań (to właśnie ta pierwsza została uznana za znaczący czynnik ryzyka podatności na uzależnienie od telefonu komórkowego);
  • agresywność – wykazano, iż bardziej narażone na uzależnienie się od telefonu komórkowego są osoby o wyższym poziomie agresywności – tłumaczy się to motywacją związaną z większą łatwością i szybszą możliwością pozyskania pożądanych treści (agresywnych) w sieci przy użyciu telefonu komórkowego;
  • zależności rodzinne – odkryto powiązanie między podatnością na uzależnienie od telefonu komórkowego a relacją z matką w okresie wczesnego dzieciństwa – dokładne zależności jednak nie są znane;
  • brak rodzicielskich interwencji – niedostateczna ilość uwagi poświęcanej dzieciom przez ich rodziców została uznana za czynnik mający związek z większą podatnością owych dzieci na niechciany lub niekontrolowany kontakt z treściami internetowymi pozyskiwanymi przy użyciu telefonu komórkowego.

Skutki

Nadmiarowe używanie telefonu komórkowego wpływa zarówno na fizyczny, psychiczny, jak i społeczny dobrostan. Skutków zidentyfikować można bardzo wiele, jednak do najpowszechniejszych należą:

  • zwiększona podatność na dystrakcję, trudności w koncentracji i skupieniu uwagi,
  • bóle szyi i pleców,
  • pogorszenie wzroku oraz problemy z oczami („suche oko”, pieczenie spojówek, widzenie „podwójne” lub rozmyty obraz),
  • bóle głowy,
  • problemy ze snem (który z kolei ma związek z pamięcią, uwagą i samokontrolą),
  • szybszy rozwój niektórych chorób (w związku z dużą ilością bakterii i mikroogranizmów znajdujących się na powierzchni telefonów komórkowych),
  • pogorszenie efektywności w nauce i pracy,
  • nomofobia – patologiczny strach przed utratą kontaktu z nową technologią; poczucie winy w momencie, gdy nie odpisało się na wiadomość sms lub nie oddzwoniło się do osoby, która próbowała się z nami skontaktować; odczuwanie zaniepokojenia i wyalienowania w momencie braku: zasięgu, połączenia wi-fi lub telefonu komórkowego,
  • zaniedbywanie obowiązków szkolnych, domowych i/lub zawodowych,
  • brak czasu na nawiązywanie kontaktów społecznych „twarzą w twarz” i/lub ignorowanie ich,
  • poczucie alienacji, wyizolowania, bycia „innym niż wszyscy”.

Podsumowanie

Uzależnienie od telefonu komórkowego i ogólnie pojętych „nowych technologii” jest realnym problemem dzisiejszych czasów. Należy być świadomym, iż to, co jest olbrzymią szansą dla rozwoju społeczeństwa, może być jednocześnie jednym z największych dla niego zagrożeń. Powszechność, dostępność i akceptacja „nowości” sprawiają, iż obecnie uzależnić można się od… wszystkiego. Nie znaczy to jednak, że mamy się lękać już na wstępie. Warto jednak zwrócić uwagę na sygnały sugerujące, iż nasze „korzystanie” z dobrodziejstw dzisiejszego świata powoli staje się ich nadużywaniem”. Jeżeli u siebie lub bliskiej Ci osoby zauważyłeś coś niepokojącego – nie zwlekaj! Najlepszy moment na podjęcie interwencji, by zapobiec negatywnym skutkom, jest zawsze tu i teraz.

Masz problem z uzależnieniem od telefonu lub smartfona? Skontaktuj się:
dr n. hum. Lidia Godzwon – certyfikowany specjalista psychoterapii uzależnień, psychoterapeuta, certyfikowany trener profilaktyki i terapii uzależnień behawioralnych
Telefon kontaktowy: 603 654 483
Adres do wysyłania zgłoszeń: kontakt@krakowskietowarzystwomedyczne.pl