Uzależnienie od kupowania

Uzależnienie od kupowania

Kompulsywne kupowanie zalicza się do tzw. nowych uzależnień o charakterze behawioralnym, czyli takich, w których podstawą jest przymus podejmowania konkretnych zachowań. Przez długie lata specjaliści z dziedziny toczyli dyskusje na temat sensowności wyodrębnienia kategorii zakupoholizmu jako odrębnej jednostki diagnostycznej.

Finalnie stwierdzono, iż natręctwo kupowania można zaliczyć do zachowań obsesyjno-kompulsywnych, których głównym celem jest redukcja złego samopoczucia. Ponadto w uzależnieniu tego typu dostrzec można kilka cech typowych dla zaburzeń kontroli impulsów. Niemożność kontrolowania zachowania jest tu z pewnością czynnikiem dominującym. Osoba uzależniona odczuwa silne napięcie wewnętrzne, którego narastanie doprowadza do podjęcia przez nią zachowania polegającego na niekontrolowanym kupowaniu. Moment działania daje niestety jedynie chwilową przyjemność, po której następuje poczucie winy. Jest ono związane z uświadomieniem sobie utraty kontroli nie tylko nad własnym postępowaniem, ale nad całym swoim życiem.

Robienie zakupów jest czynnością przez wielu uważaną za przyjemną, niewinną i atrakcyjną, do niedawna stanowiącą przywilej nielicznych. Ponadto jest ona czynnością na tyle zróżnicowaną, że tylko niektóre jej „formy” posiadają potencjał uzależniający. Mowa tu o odróżnieniu kupowania impulsywnego od kupowania kompulsywnego. Zakupy impulsywne są podejmowane nagle, spontanicznie, najczęściej pod wpływem bodźca zewnętrznego (widok towaru leżącego na sklepowej półce). Nie powodują one redukcji napięcia, gdyż ich podjęcie jest na tyle „nieoczekiwane” , iż nie można traktować ich jako sposobu radzenia sobie z nieprzyjemnymi odczuciami i stresami. W przeciwieństwie do nich kupowanie kompulsywne jest czynnością planowaną, rozłożoną w czasie i będącą próbą poradzenia sobie z negatywnymi emocjami. Dotyczy ona często rzeczy niepotrzebnych lub zbędnych oraz wymaga poświęcania dużej ilości swojego czasu, który mógłby zostać spożytkowany w odmienny sposób. To właśnie ta forma prowadzi do uzależnienia.

Jak zatem rozpoznać, czy przejawiane zachowania związane z czynnością kupowania posiadają znamiona uzależnienia? Oto najczęstsze objawy zakupoholizmu (niepokojące powinno być dla nas zaobserwowanie czterech z nich lub więcej):
• zdarza Ci się dokonywać zakupów w celu poprawy samopoczucia,
• zakup czegokolwiek wprawia Cię w krótkotrwały stan podniecenia,
• zdarza Ci się kupować przedmioty, na które Cię nie stać, ale tłumaczysz sobie, że zasługujesz na nie/ chcesz się nagrodzić,
• dokonując dużych zakupów i płacąc kartą kredytową szybko osiągasz zadowolenie, jednocześnie odraczając w czasie mniej przyjemne konsekwencje takiego postępowania,
• dokonując zakupów „łapiesz się” na tym, że znowu powtarzasz znany Ci schemat zachowania i odczuwasz poczucie winy,
• większości zakupów dokonujesz w samotności, traktując je jako swoje tajne i grzeszne zachowanie,
• z powodu nadmiernych wydatków odczuwasz ich negatywne konsekwencje w swoim życiu,
• zdarza Ci się dokonywanie impulsywnych zakupów kosztem ograniczenia wydatków na rzeczy potrzebne

Zakupoholik przed aktem zakupu doświadcza silnego pobudzenia, a w sytuacji, gdy zrealizowanie jego potrzeb zakupowych nie jest możliwe, odczuwa irytację i złość. Po dokonaniu zakupów osoba uzależniona doświadcza ulgi i uczucia przyjemności lub nawet euforii.

Masz problem z uzależnieniem od kupowania? Skontaktuj się:
dr n. hum. Lidia Godzwon – certyfikowany specjalista psychoterapii uzależnień, psychoterapeuta, certyfikowany trener profilaktyki i terapii uzależnień behawioralnych
Telefon kontaktowy: 603 654 483
Adres do wysyłania zgłoszeń: kontakt@krakowskietowarzystwomedyczne.pl